EAA Web Sitesi Uyumunun Tanımı ve Hazırlık Rehberi

European Accessibility Act (EAA) is a directive introduced by the European Union to improve accessibility across key products and services in the EU market. Its primary goal is to ensure that people with disabilities can access digital content and services on an equal basis with others.”>Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA) AB pazarında kilit ürün ve hizmetlerde erişilebilirliği artırmak amacıyla Avrupa Birliği tarafından getirilen bir yönergedir. Başlıca amacı, engelli bireylerin dijital içerik ve hizmetlere diğerleriyle eşit şekilde erişmesini sağlamaktır.

İnternet platformlarına hızla geçişle birlikte web siteleri ve mobil uygulamalar günlük hizmetlere erişimin kritik kapıları hâline geldi — e-ticaret ve bankacılıktan e-kitaplar ve ulaşım hizmetlerine kadar. Avrupa Erişilebilirlik Yasası, erişilebilirlik kavramını fiziksel altyapının ötesine taşıyarak dijital dünyaya genişletiyor; bu da online faaliyet gösteren işletmeler için hayati bir düzenlemedir.

Bu makale, EAA’nın ne olduğunu, dijital erişilebilirlik açısından neden önemli olduğu ve işletmelerin web sitelerinin EAA uyumlu olmasını sağlamak için hangi adımları atması gerektiğini yürürlüğe girme öncesinde anlatmayı hedefler. Geliştirici, işletme sahibi ya da uyum sorumlusu olsanız da, bu kılavuz yaklaşan erişilebilirlik gereksinimlerine hazırlık yapmanıza yardımcı olacak.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası Nedir?

Avrupa Erişilebilirlik Yasası, Avrupa Birliği tarafından getirilen ve web siteleri ile dijital araçlar dahil pek çok ürün ve hizmetin engelli bireyler için erişilebilir olmasını güvence altına almayı amaçlayan mevzuattır. Dijital ve fiziksel ortamdaki engelleri kaldırmayı hedefleyerek, daha kapsayıcı ve eşit bir Avrupa pazarının oluşmasına katkıda bulunur.

2019’da kabul edilen yönerge 28 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe girdi. EAA yasal olarak bağlayıcıdır ve AB’nin tüm ülkelerinde geçerlidir.

Bu yasa, AB’nin daha geniş taahhüdü olan Avrupa Sosyal Haklar Sütunu ile Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Hakları Sözleşmesi (UNCRPD) kapsamındaki taahhütlerin bir parçası olarak hazırlandı. Ana amacı, Avrupa tek pazarında erişilebilirlik standartlarını uyumlu hâle getirerek işletmelerin sınır ötesi faaliyet göstermesini ve tüketicilerin bağımsız olarak hizmetlere erişmesini kolaylaştırmaktır.

Dijital Erişilebilirlik İçin Avrupa Erişilebilirlik Yasası Neden Önemli?

Avrupa Erişilebilirlik Yasası, AB genelinde dijital kapsayıcılığı teşvik etmekte hayati bir rol oynuyor. Web sitelerinin, uygulamaların ve diğer dijital hizmetlerin erişilebilir olmasını zorunlu kılarak, EAA engelli bireylerin dijital dünyayı diğerleriyle aynı şekilde gezinmesini, etkileşimde bulunmasını ve bundan faydalanmasını sağlar. Bu durum, görsel, işitsel, motor veya bilişsel güçlükleri olan kişilerin çevrimiçi karşılaştığı engelleri de kapsar.

Sağlık hizmetlerinden bankacılık ve alışverişe kadar daha temel hizmetler çevrimiçi hâle geldikçe, kapsayıcı dijital erişim ihtiyacı temel bir hak haline geldi; lüks değil. Erişilemeyen web siteleri milyonlarca kullanıcıyı günlük görevleri yerine getirmekten alıkoyabilir ve interneti güçlendirmek yerine hayal kırıklığı kaynağına dönüştürebilir.

Etik ve kapsayıcılığın ötesinde, dijital erişilebilirliğin iş ve hukuki etkileri vardır:

• Gelişmiş kullanıcı deneyimi (UX). Erişilebilir web siteleri, mobil cihaz kullanıcıları veya daha yavaş bağlantılara sahip olanlar da dahil olmak üzere herkes için kullanımı daha kolaydır.
• Yasal riskleri azaltın. EAA’ya uyumsuzluk cezalar, yasal davalar veya kamu incelemesiyle sonuçlanabilir.
• Daha güçlü marka itibarı. Erişilebilirliğe öncelik veren şirketler kapsayıcı, ileri görüşlü ve toplumsal olarak sorumlu olarak görülür.
• Daha iyi SEO. Yapılandırılmış içerik ve meta etiketler sayesinde erişilebilir web siteleri arama sıralamalarında daha iyi performans gösterir.

Erişilebilir tasarım yalnızca engelli kullanıcılara fayda sağlamaz — sitenize gelen her ziyaretçinin kullanılabilirliğini, etkileşimini ve memnuniyetini artırır.

Hangi İşletmeler ve Web Siteleri Uyum Sağlamalı?

Avrupa Birliği içinde dijital veya teknoloji odaklı hizmetler sunan geniş bir işletme yelpazesine uygulanır. Odak noktası, kamu yaşamı için hayati öneme sahip ya da sınır ötesi ticaret için kritik olarak kabul edilen hizmetler sunan sağlayıcılardır.

Aşağıda, EAA erişilebilirlik standartlarını karşılamak için gerekli işletme ve hizmet türlerinin bir özeti yer almaktadır:

Ancak önemli bir istisna var: EAA mikro işletmelere uygulanmaz — 10 çalışandan az çalışanı olan ve yıllık ciro veya bilanço toplamı 2 milyon Euro’dan az olan işletmeler. Yasal yükümlülükten muaf olmalarına rağmen, erişilebilirlik en iyi uygulamalarını gönüllü olarak takip etmeleri teşvik edilmektedir.

Bir diğer önemli nokta, EAA’nın tüm AB pazarında erişilebilirliği uyumlaştırmayı amaçlamasıdır. İşletmeniz birden çok AB üye devletinde tüketicilere dijital hizmetler sunuyorsa, şirketiniz AB içinde bulunduğu konum ne olursa olsun EAA’ya uymalıdır.

Web Siteleri İçin EAA Uyum Gereklilikleri

To comply with the European Accessibility Act, websites must follow the WCAG 2.2 Seviye AA Standartları. Bu yönergeler, engelli kullanıcılar için eşit erişimi sağlamayı amaçlar; web içeriğinin nasıl yapılandırıldığı, sunulduğu ve kullanıcıların nasıl etkileşimde bulunduğu konulara odaklanır.

EAA kapsamındaki erişilebilirlik yalnızca kapsayıcılıkla ilgili değildir — AB’de faaliyet gösteren birçok işletme için yasal bir zorunluluktur. Bazı erişilebilirlik özellikleri küçük tasarım dokunuşları gibi görünse de, farklı engelleri olan kullanıcıların sitenizi deneyimlemesini önemli ölçüde etkileyebilir. Teknik açıdan bu gereksinimler, kullanıcı deneyiminin görsel, işitsel, motor ve bilişsel yönlerini kapsar.

Web Erişilebilirlik Direktifi’nden farklı olarak, kamu sektörü sitelerini esas olarak etkileyen bu direktifin aksine EAA, kapsamını e-ticaret, bankacılık ve medya gibi özel sektör hizmetlerini de kapsayacak şekilde genişletir. Bu da uyum gereksinimlerinin hem ön yüz kullanıcı etkileşimini hem de arka uç içerik yapılarını etkilediği anlamına gelir. Bu önlemleri benimsemek yasal riskleri azaltır, hedef kitlenizin erişimini genişletir ve işletmenizi AB düzenleyici beklentileriyle uyumlu hâle getirir.

Aşağıda EAA kapsamındaki ana web sitesi gereksinimleri listelenmiştir:

• Metin İçeriği Olmayan İçerikler İçin Metin Alternatifleri. Tüm görüntüler, simgeler ve medya için açıklayıcı alt metinleri sağlayın ki ekran okuyucular görselin anlamını görme engelli kullanıcılara iletebilsin.
• Klavye erişilebilirliği. Tüm etkileşimli öğeler — düğmeler, menüler, kaydırıcılar ve formlar — fare olmadan da tamamen kullanılabilir olmalıdır.
• Okunabilir ve ayırt edici metin. Görme engelliler veya disleksiye sahip kullanıcıları desteklemek için yeterli renk kontrastı (en az 4.5:1), ölçeklenebilir yazı tipleri ve okunabilir fontlar sağlayın.
• Uyarlanabilir ve duyarlı tasarım. İçerik, tüm ekran boyutlarında ve yönlerinde doğru şekilde görünmeli; kullanılabilirliği bozacak ya da temel bilgileri saklayacak şekilde davranmamalı.
• Semantik yapı ve gezinme. Başlık düzeylerini doğru kullanın, gerektiğinde ARIA rollerini uygulayın ve içeriği net bölgelerle organize edin (ör. <main>, <nav>, <footer>).
• Erişilebilir Formlar. Her form alanını uygun şekilde etiketleyin, gerektiğinde alan kümeleri (fieldset) ve başlıklar (legend) kullanın ve ekran okuyucular tarafından okunabilen gerçek zamanlı hata geribildirimi sağlayın.
• Medya için altyazılar ve transkriptler. Videolara eşzamanlı altyazılar ve ses için transkriptler ekleyerek çoklu ortam içeriğini işitme engelli ve duyma güçlüğü çeken kullanıcılar için erişilebilir hâle getirin.
• Tutarlı arayüz ve gezinme. Menüler, düğmeler ve bağlantılar tüm sayfalarda aynı konumda görünmeli ve bilişsel yükü azaltacak şekilde öngörülebilir davranmalı.
• Hata Önleme ve Düzeltme. Form gönderimleri veya ödeme işlemleri gibi durumlarda kullanıcılar hatalardan haberdar edilmeli ve hataları düzeltmeleri için net talimatlar sunulmalıdır.

Geliştirmeyi dış kaynak kullanan işletmeler için, tasarımcıların ve geliştiricilerin erişilebilir uygulamalarda eğitimli olduğundan emin olmak önemlidir. Şablonlar, CMS eklentileri ve üçüncü taraf entegrasyonları da uyum açısından değerlendirilmeli — erişilemez bir alışveriş sepeti veya sohbet widget’ı, aksi halde uyumlu bir siteyi bile eksik bırakabilir.

Son olarak, erişilebilirlik “ayarla ve unut” gereksinimi değildir. Web sitenizdeki herhangi bir güncelleme — içerik değişikliklerinden tasarım revizyonlarına kadar — sürekli uyum için test edilmelidir. Erişilebilirliği iş akışınıza ve içerik yönetişimi stratejinize entegre etmek, EAA kapsamındaki uzun vadeli başarı için hayati öneme sahiptir.

Web Sitenizi EAA Uyumlu Hale Nasıl Getirirsiniz

Avrupa Erişilebilirlik Yasası ile sitenizin uyumlu hale gelmesi stratejik ve çok aşamalı bir yaklaşım gerektirir. Bu sadece birkaç görsel değişiklik yapmaktan ibaret değildir — tüm kullanıcıların becerileri veya kullandıkları teknolojiden bağımsız olarak sorunsuz çalışan bir dijital deneyim yaratmakla ilgilidir.

1. Mevcut Web Sitenizi Denetleyin

İlk ve en kritik adım, web sitenizin mevcut erişilebilirlik durumunu tespit etmektir. Kapsamlı bir denetim, sitenizin WCAG 2.2 Seviye AA standartlarını nerede karşılamadığını gösterir ve iyileştirme için net bir yol haritası sağlar. Bu değerlendirme iç kaynaklarla yapılabilir veya profesyonellerden yardım alınabilir — önemli olan, süreci kapsamlı kılmaktır.

• Sayfa Yapısı ve HTML Anlamsal Yapılar: Sitenin uygun başlık seviyelerini (h1 ile h6) ve nav, main ve footer gibi anlamsal öğeleri kullanıp kullanmadığını inceleyin. Bunlar ekran okuyucuların ve yardımcı cihazların sayfayı doğru şekilde yorumlamasına ve gezinmesine yardımcı olur.
• Renk kontrastı ve tipografi: Tüm metin ve arka plan renk kombinasyonlarını kontrol edin. Normal metin için en az 4.5:1 kontrast oranı gerekir; büyük metin için 3:1. Ayrıca yazı tipi stillerinin ve boyutlarının okunabilir ve ölçeklenebilir olduğundan emin olun.
• Klavye ile gezinme: Kullanıcıların sadece klavye ile tüm etkileşimli öğeler arasında geçiş yapabildiğini test edin. Odak göstergeleri görünür olsun ve hiçbir öğe, kaçış yolu olmadan kullanıcıyı kilitlememeli.
• Image and media alternatives: Açıklayıcı alt metni eksik görselleri, altyazısı olmayan videoları veya transkript içermeyen sesleri belirleyin. Bunlar görsel ve işitsel bozuklukları olan kullanıcılar için hayati öneme sahiptir.
• Formlar ve Girdi Alanları: Tüm form alanlarının net etiketlendiğini, hata mesajlarının açıklayıcı olduğunu ve girdi yönergelerinin izlenmesinin kolay olduğunu gözden geçirin — özellikle ekran okuyucu kullanıcıları için.

Tam bir resim elde etmek için hem otomatik araçları hem de manuel testleri kullanın. Otomatik araçlar kod düzeyindeki sorunları tespit edebilirken, manuel testler makinelerin fark edemeyeceği gerçek dünya kullanılabilirlik sorunlarını ortaya çıkar.

2. Erişilebilirlik Sorunlarını Giderin

Sitenizin zayıf yönleri belirlendikten sonra sonraki aşama uygulamadır. Erişilebilirlik sorunlarını çözmek çoğunlukla içerik ve kodu birlikte gerektirir — sitenizin yapılandırmasına bağlı olarak tasarımcılardan, geliştiricilerden veya CMS yöneticilerinden yardım alabilirsiniz. Her sorunu adım adım ele alın; kullanılabilirliği etkileyen yüksek etkiye sahip değişikliklerle başlayın.

• Bağlantı ve Düğme Açıklığı: Hedefi açıklayan, belirsiz bağlantı metinlerini “Daha Fazlasını Oku” veya “Buraya Tıklayın” gibi ifadelerle değiştirin; örneğin “Fiyat planlarımız hakkında daha fazla bilgi” gibi. Bu, ekran okuyucu ve klavye kullanıcıları için gezinmeyi geliştirir.
• Görünür odak durumları: Klavye kullanıcılarının hangi öğeye odaklandığını görebilmesi için çevre hatlarını ekleyin veya özelleştirin. Bu, karışıklığı önler ve gezinmeyi kolaylaştırır.
• Ekran Okuyucu İyileştirmeleri: Dinamik içeriğe ARIA nitelikleri ekleyin (ör. sekmeler, modallar, uyarılar) böylece ekran okuyucular değişiklikleri doğru şekilde algılayıp bildirsin. Dikkatli bir şekilde aria-live, aria-label ve aria-hidden kullanın.
• Üçüncü taraf içerik düzeltmeleri: İçerik widget’larını, sohbet eklentilerini, video gömmelerini ve harici araçları erişilebilirlik açısından kontrol edin. Uygun değilse, erişilebilir alternatiflerle değiştirin veya metin bağlantıları veya ek etiketler gibi yedek çözümler ekleyin.

Erişilebilirlik sorunlarını düzeltmenin yalnızca teknik kontrol listelerine uymakla ilgili olmadığını unutmayın; tüm kullanıcılar için gerçek dünya deneyimini iyileştirmekle ilgilidir. Her güncellemenin yardımcı teknolojilerle test edildiğinden emin olun.

3. Erişilebilirliği Sürekli Sürdürün

Uyum tek seferlik bir görev değildir. Web sitenizde yaptığınız her değişiklik — yeni içerik, tasarım güncellemeleri veya eklenen işlevsellik — erişilebilirlik açısından gözden geçirilmelidir. Sürekli denetimler için dahili bir süreç kurmak, sitenizin uyumunu zaman içinde korumanıza yardımcı olur.

• Erişilebilirliği İş Akışlarına Dahil Edin: Erişilebilirlik incelemelerini geliştirme ve içerik yayınlama süreçlerinizde zorunlu bir adım haline getirin. Kontrol listeleri kullanın ve ekibinizde erişilebilirlik rolleri atayın ki hiçbir alan gözden kaçmasın.
• Planlı denetimler yapın: Tekrarlayan aylık veya üç aylık erişilebilirlik denetimleri belirleyin; gerilemeleri erken yakalamak için. Zaman içinde sorunları izleyin, düzeltmeleri belgelendirin ve dahili raporlama ile hesap verebilirliği güçlendirin.
• Train your team: Tasarımcılar, içerik üreticileri ve geliştiricilere erişilebilirlik konusunda en iyi uygulamalar hakkında eğitim verin. Ekibiniz erişilebilirliği ne kadar iyi anlar, varsayılan olarak uyumu sürdürmek o kadar kolay olacaktır.

Sonuç olarak, erişilebilirlik web sitenizin kültürünün bir parçası olmalı — yalnızca bir uyum zorunluluğu değil, herkes için daha iyi bir deneyim sunmanın anahtarı.

Erişilebilirlik Testi ve Uyum Araçları

Aşağıda, sitenizin erişilebilirliğini izlemek, test etmek ve geliştirmek için kullanabileceğiniz araçların karşılaştırma tablosu yer alıyor — otomatik denetimlerden manuel test ortamlarına kadar.

Kapsayıcılığı artırmak ve web sitenizde erişilebilirlik standartlarına uymak mı istiyorsunuz? Elfsight’in erişilebilirlik widget’ı ADA, WCAG ve EAA düzenlemelerine uyum sağlamanın basit ama güçlü bir yolunu sunar — içeriklerinizi farklı ihtiyaçları olan kullanıcılar için daha dostane hâle getirir.

• Düşük görme, renk körlüğü, disleksi ve daha fazlası için kullanıma hazır modlar
• Web sitenizin erişilebilirlik sağlığını kontrol etmek için entegre bir araç
• Tüm platformlarda sorunsuz çalışır ve 20’den fazla dili destekler
• Tasarım ve konum kolayca özelleştirilebilir

Widget’i web sitenize eklemek için bu hızlı adımları izleyin:

1. Widget’inizi oluşturun. Widget’inizin düzenleyicisini ziyaret edin ve ihtiyaçlarınıza uygun ayarları kişiselleştirin.
2. Gömme kodunu alın. Kurulum tamamlandıktan sonra “Web Sitesine Ekle”ye tıklayın ve sağlanan kodu kopyalayın.
3. Kodu Uygulayın: Kod parçacığını web sitenizin HTML’ine veya gömme bölümüne yapıştırın!

Çalışmada nasıl göründüğünü görmek ister misiniz? Erişilebilirlik widget’ınızı hemen şimdi oluşturun!

Bir Uzman mı Tutmalı, Yoksa Widget mı Kullanmalı?

Erişilebilirlik dahili ekibinizin uzmanlık alanı değilse, harici destek almayı düşünebilirsiniz. İki ana seçenek vardır: bir danışmanla çalışmak veya bir uyum widget’ı uygulamak — ihtiyaçlarınız ve bütçenize bağlı olarak her ikisi de uygun bir çözüm sunar.

• Erişilebilirlik uzmanı mı işe almak? Danışmanlar profesyonel denetimler yapabilir, ileri düzeltmeleri uygulayabilir, personelinizi eğitebilir ve sitenizin WCAG standartlarına tamamen uyumlu olmasını sağlayabilir. Bu, karmaşık web siteleri veya uzun vadeli Erişilebilirlik liderliği hedefleyen işletmeler için idealdir.
• Uyum Sağlayan Widget Kullanımı. Elfsight ADA Uygunluk Widget’ı gibi araçlar, sitenin ana kodunu değiştirmeden erişilebilirlik arayüzünü anında iyileştirebilir. Bu widget’lar font ölçeklendirme, renk tersine çevirme ve odak vurgulama gibi özellikler ekler. Tam bir çözüm olmasa da, değerli bir erişilebilirlik iyileştirme katmanı sağlar.

Uyumsuzluk İçin Cezalar

Avrupa Erişilebilirlik Yasası’na (EAA) uymamanın sonuçları, hukuki, mali ve itibar gibi çeşitli cezaları içerebilir. Bu cezalar ülkelere göre değişiklik gösterebilirse de, AB üyesi ülkeler, suçun ciddiyetini yansıtan etkili cezaları uygulamakla yükümlüdür.

Uyumsuzluk için sonuçlar şunlar olabilir:

• Finansal cezalar: EAA erişilebilirlik gereksinimlerini karşılamayan işletmelere cezalar uygulama yetkisi, her AB ülkesindeki düzenleyici otoriteler tarafından verilecektir. Bu cezalar, ihlalin ciddiyeti ve süresine bağlı olarak tek seferlik veya sürekli olabilir.
• Hukuki işlemler ve tedbirler: Bireyler ve savunuculuk kuruluşları uyumsuz işletmelere karşı şikayet veya dava açabilir. Yetkililer, belirli bir süre içinde düzeltme yapılması için resmi uyarılar veya yasal bağlayıcı talimatlar verebilir.
• Public exposure and reputational damage: Erişilebilir olmadığı tespit edilen şirketler olumsuz basına maruz kalabilir, tüketici güvenini kaybedebilir ve kamu sözleşmeleri veya hükümet kurumlarıyla ortaklıklardan dışlanabilir.

EAA sadece Haziran 2025’ten itibaren yürürlüğe girmiş olsa da, benzer erişilebilirlik düzenlemeleri çoktan yürürlükteydi — sıkı denetimin nasıl uygulanabileceğine dair bir önizleme sunuyor. Örneğin:

• Fransa: Hükümet sitelerinin bir erişilebilirlik beyanı yayımlaması zorunlu ve uyum standartlarına uymamaları halinde para cezaları uygulanabilir. 2021’de Fransız Dijital İşler Bakanlığı, engelli savunucularının şikayetleri sonrası birkaç kamu kurumunu uyardı.
• Almanya: Engelliler İçin Alman Eşit Fırsatlar Yasası, erişilemez web sitelerinin iyileştirilmesini talep etmek için kullanılmıştır. Uyarılar görmezden gelindiğinde cezalar uygulanabilir.
• İtalya: “Stanca Act” kamu dijital hizmetlerinde erişilebilirliği zorunlu kılar. İhlaller hükümet ihalelerinden ve hibe programlarından dışlanmaya yol açabilir.

Bu örnekler, denetimin yalnızca teori olmadığını gösteriyor — Avrupa genelinde yetkililer erişilebilirliğe karşı aktif biçimde adımlar atıyor ve uyumu sağlamaya yönelik çerçeveler kurdu. EAA, bu çabaları tüm üye ülkeler arasında güçlendirip birleştiriyor.

SSS

Sonuç

Avrupa Erişilebilirlik Yasası’na (European Accessibility Act) uyum sağlamanın sadece yasal bir yükümlülük olmadığını — dijital eşitliğe, geliştirilmiş kullanılabilirliğe ve daha geniş bir pazara ulaşmaya giden bir adım olduğunun altını çiziyoruz. WCAG 2.2 Level AA standartlarıyla uyum sağlayarak işletmeler, engelli kullanıcılar da dahil olmak üzere herkesi kapsayan çevrimiçi deneyimler yaratabilir.

İstersen Avrupa’daki müşterileri hedefle ya da tüm kullanıcılara daha iyi bir deneyim sunmak iste; EAA uyumu web siteni giderek değişen dijital dünyada hem sorumlu hem de rekabetçi konuma taşıyacaktır.

Makale tarafından

Kseniia Burmagina

İçerik Yöneticisi

Ben Elfsight’ta içerik yöneticisiyim; kullanıcıların çevrimiçi projelerini geliştirmelerine yardımcı olacak akıllı web sitesi çözümleri hakkında uygulanabilir kılavuzlar hazırlıyorum. Makalelerim sade tutulur ve widget’ların siteleri nasıl güçlendirdiğini, daha etkili hale getirdiğini gösterir.

LinkedIn’de Takip Et